Zasilacz bezprzerwowy, zasilacz awaryjny, zasilacz UPS (ang. UPS, Uninterruptible Power Supply) – urządzenie lub system, którego funkcją jest nieprzerwane zasilanie innych urządzeń elektronicznych.
Spis treści |
Ten typ zasilacza wyposażony jest najczęściej w akumulator, i w przypadku przerwy lub zakłóceń dostawy energii elektrycznej z sieci energetycznej urządzenie przełącza się na pracę z akumulatora. Czas podtrzymania napięcia wynosi od kilku minut do kilkudziesięciu godzin i zależy m.in. od obciążenia zasilacza oraz pojemności akumulatora.
Urządzenia tego typu stosowane są najczęściej do zasilania komputerów, a zwłaszcza serwerów. Dzięki ich zastosowaniu, w przypadku awarii zasilania zmniejsza się ryzyko utraty danych znajdujących się aktualnie w pamięci operacyjnej komputera, a nawet uszkodzenia urządzeń pamięci masowej. Urządzenia typu UPS znajdują także zastosowanie w przypadku konieczności bezawaryjnej pracy innych urządzeń, np. urządzeń medycznych.
W przypadku współpracy urządzeń typu UPS z komputerami, serwerami lub całymi sieciami komputerowymi UPS może sygnalizować występujące problemy z zasilaniem. Serwery i inne urządzenia mogą reagować na takie sygnały automatycznym zamykaniem systemu operacyjnego. Możliwa jest także stała kontrola parametrów zasilania. Komunikacja z innymi urządzeniami odbywa się przy pomocy interfejsu szeregowego RS-232 w starszych urządzeniach, nowsze urządzenia komunikują się przez sieć komputerową lub nowszą wersję interfejsu szeregowego - USB.
Zasilacze bezprzerwowe dostarczają najczęściej jednofazowego napięcia 230 V, zdarzają się też zasilacze trójfazowe 400 V. Czasami w przypadku dużych mocy i długiego działania akumulatory są wspomagane przez spalinowe agregaty prądotwórcze. Zasilacze dużych mocy stosowane są jako rozwiązania zasilające całe budynki lub kondygnacje wymagające takiego zabezpieczenia. Niejednokrotnie występuje separacja galwaniczna. W takim wypadku wszystkie urządzenia objęte zabezpieczeniem zasilane są z wydzielonego zasilania niewrażliwego na warunki zewnętrzne, w tym wyładowania atmosferyczne oraz zaniki napięcia. Najczęściej takim zasilaniem objęte są serwerownie, jednostki rządowe, pomieszczenia intensywnej opieki medycznej oraz sale operacyjne.
Moc zasilacza bezprzerwowego podawana jest jako moc pozorna mierzona w VA. Do zabezpieczenia stacji roboczych wystarczają zasilacze o mocy 300-500 VA (przy rozbudowanych stacjach roboczych mogą być potrzebne zasilacze o mocy nawet ponad 1000-1200 VA), natomiast serwery wymagają dużo większych mocy od 500 VA do mocy liczonych w dziesiątkach tysięcy VA.
Przed zbudowaniem tranzystorowych przetwornic mocy, podobną rolę pełniła przetwornica wirowa z kołem zamachowym. Silnik zasilany z sieci energetycznej napędzał prądnicę zasilającą ośrodek obliczeniowy. Po zaniku napięcia prądnica była napędzana energią zgromadzoną w kole zamachowym. Dodatkowo przetwornica stabilizowała napięcie.
edytuj Typy UPS
edytuj UPS ON - LINE
Całkowicie odseparowuje on układ podłączony na wyjściu od napięcia wejściowego, działa na zasadzie podwójnego przetwarzania, zmienne napięcie sieciowe przetwarzane jest na napięcie stale w układzie prostownikowym, a następnie z tego stałego napięcia w układzie falownikowym jest wytwarzane napięcie zmienne, układ taki zapewnia stabilność napięcia na wyjściu oraz równomierność obciążenia faz napięcia wejściowego. W przypadku zaniku napięcia sieciowego układ przechodzi na pracę z baterii. Jest to układ który jest obecnie najcześciej stosowany w praktyce.
edytuj UPS OFF - LINE
Cały układ podłączony do tego UPS-a zasilany jest bezpośrednio z sieci, akumulatory UPS-a są stale ładowane, przełącznik kontroluje napięcie na wejściu i w razie zaniku napięcia lub jego wzrostu odłącza zasilanie z sieci i przechodzi w stan pracy akumulatorowej w którym to z napięcia stałego akumulatora poprzez falownik zostaje wytworzone napięcie zmienne podawane na wyjście.
edytuj UPS zarzÄ…dzalny
Taki UPS jest w stanie dostarczyć do centrum monitorowania informacji na temat swojego stanu pracy. W przypadku zaniku napięcia wejściowego może np. wysłać komunikat powiadamiający poprzez SNMP. W przypadku prac serwisowych można zdalnie sprawdzić stan urządzenia, np. poziom naładowania baterii, stan baterii, itp. Zaawansowane UPS-y mają możliwość podłączenia do sieci Ethernet, posiadają własny adres IP, poprzez który można się zalogować do interfejsu zarządzania poprzez http, https, telnet lub ssh. Starsze UPS-y mają możliwość podłączenia się do nich poprzez interfejsy szeregowe, np. RS-232 lub RS-485.
Niezbędne elementy składowe
jednostka systemowa • monitor • klawiatura
Jednostka centralna
płyta główna • procesor • pamięć operacyjna • zasilacz • obudowa
Peryferia wewnętrzne
dysk twardy • stacja dyskietek • karta graficzna • napęd optyczny (nagrywarka/nagrywarka DVD/combo) • karta dźwiękowa •
karta sieciowa • kontroler SCSI • karta telewizyjna
Peryferia (urządzenia zewnętrzne)
mysz (lub Trackball/TrackPoint/TouchPad) • klawiatura • tablet • genlock • ekran dotykowy • drukarka • ploter • skaner • mikrofon • modem •
głośniki • słuchawki • joystick • manipulator 3D • joypad • zasilacz UPS • listwa przeciwprzepięciowa
Zobacz także:
