Ten artykuł jest częścią serii
Polityka Niemiec
 p â€¢ d â€¢ e 
Prawo
WÅ‚adza wykonawcza
WÅ‚adza ustawodawcza
WÅ‚adza sÄ…downicza
Podział terytorialny
Partie polityczne
Wybory

Konstytucją Niemiec jest Ustawa Zasadnicza (niem. Grundgesetz, skrót GG). Obwieszczona dnia 23 maja 1949 przez Radę Parlamentarną (Parlamentarischer Rat) weszła w życie dnia 24 maja 1949.

Ustawa Zasadnicza stwierdza, jakie prawa ma każdy obywatel (prawa zasadnicze, niem. Deutschengrundrechte) oraz każdy człowiek (prawa człowieka) wobec przestawicieli władzy państwowej (Staatsgewalt).
Ustawa Zasadnicza określa również organizację państwa i wyznacza podstawowe zadania państwa oraz jego sposoby działania.

Ustawa Zasadnicza składa się z artykułów, które były zmieniane, jednak fundamentalne zasady struktury państwa (Staatsstruktur) nie podlegają żadnym zmianom (art. 1, 20 i 79 ustęp 3). Nie oznacza to, że parlament (Bundestag i Bundesrat), jako władza ustawodawcza, uprawniona do zmiany konstytucji, nie może wkraczać w całość praw zasadniczych (Grundrechte) każdorazowo większością 2/3 głosów.

Przestrzeganie i wykładnia Ustawy Zasadniczej jest nadzorowane przez Trybunał Konstytucyjny (Bundesverfassungsgericht).

Ażeby podkreślić prowizoryczny charakter tej konstytucji wobec podziału Niemiec po II wojnie światowej, przyjęto określenie Ustawa Zasadnicza, uwarunkowując ostateczną konstytucję ponownym zjednoczeniem (niem. Wiedervereinigung).

Spis treści

edytuj Tekst źródłowy Ustawy Zasadniczej (fragmenty)

Tłumaczenie tekstu uwzględniającego zmiany na dzień 26 listopada 2001 roku.
Ustawa składa się z preambuły i 146 artykułów uszeregowanych w rozdziałach.

edytuj Ustawa Zasadnicza Republiki Federalnej Niemiec

z dnia 23 maja 1949 wraz z późniejszymi zmianami

edytuj Spis treści

  • PreambuÅ‚a
  • I. Prawa zasadnicze
  • II. Federacja i kraje zwiÄ…zkowe
  • III. Bundestag
  • IV. Rada Federalna (Bundesrat)
  • IVa. Komisja wspólna
  • V. Prezydent federalny
  • VI. RzÄ…d federalny
  • VII. Ustawodawstwo federalne
  • VIII. Stosowanie prawa federalnego i zarzÄ…dzanie FederacjÄ…
  • VIIIa. Zadania wspólne
  • IX. SÄ…downictwo
  • X. Finanse
  • Xa. Przypadek obrony
  • XI. Przepisy przejÅ›ciowe i koÅ„cowe

edytuj Preambuła

Niemiecki naród świadom swej odpowiedzialności przed Bogiem i ludźmi siłą swych uprawnień konstytucyjnych, natchnięty wolą, aby jako równouprawniony człon w zjednoczonej Europie służyć światowemu pokojowi, przyjął jako obowiązującą tę Ustawę Zasadniczą.
Niemcy (jako obywatele) w krajach zwiÄ…zkowych

w swobodnym samostanowieniu dopełnili jedność i wolność Niemiec. Z tego wynika, że ta Ustawa Zasadnicza jest obowiązująca dla całego narodu niemieckiego.

edytuj I. Prawa zasadnicze

Artykuł 1. [Godność człowieka, prawa człowieka, zobowiązanie prawne praw zasadniczych]

  • (1) Godność czÅ‚owieka jest nienaruszalna. Wszelkie wÅ‚adze paÅ„stwowe sÄ… zobowiÄ…zane szanować jÄ… i chronić.
  • (2) Naród niemiecki uznaje dlatego nienaruszalne i niezbywalne prawa czÅ‚owieka jako podstawÄ™ wszelkiej ludzkiej wspólnoty, pokoju i sprawiedliwoÅ›ci na Å›wiecie.
  • (3) Poniższe prawa zasadnicze sÄ… obowiÄ…zujÄ…ce dla ustawodawstwa, wÅ‚adzy wykonawczej i sÄ…downictwa jako bezpoÅ›rednio obowiÄ…zujÄ…ce prawo.

Artykuł 6. [małżeństwo - rodzina - dzieci]

  • (1) MałżeÅ„stwo i rodzina znajdujÄ… siÄ™ pod szczególnÄ… ochronÄ… systemu paÅ„stwowego.
  • (2) Opieka nad dziećmi i wychowanie dzieci sÄ… naturalnym prawem rodziców oraz przede wszystkim im przynależnym obowiÄ…zkiem. Nad ich dziaÅ‚aniem czuwa wspólnota paÅ„stwowa.
  • (3) Dzieci mogÄ… być oddzielone od rodziny wbrew woli osób uprawnionych do wychowania tylko na podstawie ustawy, jeÅ›li osoby uprawnione do wychowania nie stojÄ… na wysokoÅ›ci zadania albo jeÅ›li dzieciom grozi z innych powodów demoralizacja.
  • (4) Każda matka ma prawo do ochrony i opieki ze strony wspólnoty.
  • (5) Dzieciom pozamałżeÅ„skim należy stworzyć prawnie równe warunki do ich cielesnego i duchowego rozwoju i ich pozycji (miejsca) w spoÅ‚eczeÅ„stwie jak dzieciom urodzonym w małżeÅ„stwie.

Artykuł 7. [Szkolnictwo]

  • (1) CaÅ‚e szkolnictwo znajduje siÄ™ pod nadzorem paÅ„stwa.
  • (2) Osoby odpowiedzialne za wychowanie dziecka majÄ… prawo do ustalania o udziale dziecka w lekcjach religii.
  • (3) Nauczanie religii w szkoÅ‚ach publicznych, z wyjÄ…tkiem szkół bezwyznaniowych, jest zwykÅ‚ym przedmiotem nauczania. Niezależnie od nadzoru paÅ„stwowego nauczanie religii odbywa siÄ™ zgodnie z zasadami wspólnot religijnych. Å»aden nauczyciel nie może być zobowiÄ…zany wbrew swojej woli do nauczania religii.
  • (4) Gwarantuje siÄ™ prawo do zakÅ‚adania szkół prywatnych. SzkoÅ‚y prywatne jako uzupeÅ‚nienie szkół publicznych obowiÄ…zuje uzyskanie zezwolenia ze strony paÅ„stwa i podlegajÄ… prawu krajów zwiÄ…zkowych. Zezwolenie bÄ™dzie udzielone, jeÅ›li szkoÅ‚y prywatne nie ustÄ™pujÄ… szkoÅ‚om publicznym pod wzglÄ™dem
    • celów nauczania i wyposażenia, oraz
    • wyksztaÅ‚cenia naukowego siÅ‚ nauczycielskich,

oraz nie będzie popierane różnicowanie uczniów ze względu na stan majątkowy rodziców.
Zezwolenia nie udziela się, jeśli ekonomiczne i prawne położenie sił nauczycielskich nie jest dostatecznie zapewnione.

  • (5) Prywatna szkoÅ‚a podstawowa (Volksschule) jest tylko wtedy dopuszczana, jeÅ›li organ zarzÄ…dzajÄ…cy nauczaniem uzna szczególny interes pedagogiczny, bÄ…dź na wniosek osób odpowiedzialnych za wychowanie dziecka bÄ™dzie miaÅ‚a być zaÅ‚ożona jako szkoÅ‚a Å›wiecka (Gemeinschaftsschule), jako szkoÅ‚a wyznaniowa bÄ…dź Å›wiatopoglÄ…dowa i jeÅ›li nie istnieje w gminie publiczna szkoÅ‚a podstawowa tego rodzaju.
  • (6) SzkoÅ‚y wstÄ™pne (Vorschulen) pozostajÄ… zamkniÄ™te.

edytuj II. Federacja i kraje zwiÄ…zkowe

Artykuł 20. [zasady konstytucyjne - prawo do stawiania oporu]

  • (1) Republika Federalna Niemiec jest demokratycznym i socjalnym paÅ„stwem zwiÄ…zkowym.
  • (2) Wszelka wÅ‚adza paÅ„stwowa pochodzi od narodu. Jest sprawowana przez naród poprzez wybory, gÅ‚osowania i przez wÅ‚aÅ›ciwe organy ustawodawcze, wÅ‚adzy wykonawczej i sÄ…downictwa.
  • (3) Ustawodawstwo jest zwiÄ…zane ustrojem konstytucyjnym, a wÅ‚adza wykonawcza i sÄ…downictwo sÄ… zwiÄ…zane ustawami i prawem.
  • (4) Wszyscy Niemcy majÄ… prawo do stawiania oporu przeciw każdemu, kto usiÅ‚uje ten ustrój usunąć, jeÅ›li inne Å›rodki zaradcze nie sÄ… możliwe.

edytuj XI. Przepisy przejściowe i końcowe

Artykuł 116. [Pojęcie Niemców - ponowne przyznanie obywatelstwa]

  • (1) Niemcem w sensie tej Ustawy Zasadniczej z zastrzeżeniem innych regulacji prawnych jest ten, kto posiada niemieckÄ… przynależność paÅ„stwowÄ… lub jako uciekinier lub wypÄ™dzony niemieckiej narodowoÅ›ci lub jako ich współmałżonek lub potomek zostaÅ‚ przyjÄ™ty na obszarze Rzeszy Niemieckiej wedÅ‚ug stanu z dnia 31 grudnia 1937 roku.
  • (2) Dawniejszym obywatelom niemieckim, których pozbawiono przynależnoÅ›ci paÅ„stwowej miÄ™dzy 30 stycznia 1933 roku a 8 maja 1945 roku ze wzglÄ™dów politycznych, rasowych lub religijnych, i ich potomkom należy na podstawie wniosku ponownie przyznać obywatelstwo. Oni nie sÄ… uważani jako pozbawieni obywatelstwa, jeÅ›li po 8 maja 1945 roku zamieszkali w Niemczech i nie wyrazili sprzeciwu.

Artykuł 146. [Okres ważności Ustawy Zasadniczej]
Ta Ustawa Zasadnicza, która po spełnieniu jedności i wolności Niemiec obowiązuje cały naród niemiecki, traci swą ważność w dniu, w którym zacznie obowiązywać konstytucja, która w swobodnym rozstrzygnięciu będzie ustanowiona przez niemiecki naród.

edytuj Linki zewnętrzne