| Nazwa koreaĆska | |
| Transkrypcja poprawiona | Hanja |
| Transkrypcja McCune'a-Reischauera | Hancha |
| Transkrypcja polska | Hantcha |
| Hangyl | íì |
| Hancha | æŒąć |
| Wymowa | |
| IPA | [[miÄdzynarodowy alfabet fonetyczny|]] |
| PrzybliĆŒona polska | |
Hancha (íì, æŒąć; dosĆ. "znaki Han") lub Hanmun (í돞; æŒąæ), czasami tĆumaczone jako "znaki sinokoreaĆskie" to koreaĆska nazwa dla znakĂłw chiĆskich (hanzi). DokĆadnie rzecz biorÄ c, nazwa ta tyczy siÄ tylko tych znakĂłw, ktĂłre zostaĆy zapoĆŒyczone do jÄzyka koreaĆskiego a ich wymowa dopasowana do wymowy koreaĆskiej. W przeciwieĆstwie do japoĆskich kanji, znaki hancha nie byĆy upraszczane i zachowaĆy wyglÄ d podobny do tradycyjnych znakĂłw chiĆskich.
Spis treĆci |
edytuj Historia
Hancha zyskaĆa wielkÄ popularnoĆÄ w Korei dziÄki szybko rozprzestrzeniajÄ cemu siÄ buddyzmowi. JednakĆŒe to nie teksty religijne byĆy gĆĂłwnym ĆșrĂłdĆem wiedzy o znakach, ale Cheonjamun (âKsiÄga tysiÄ ca znakĂłwâ). Hancha byĆa jedynym systemem pisma aĆŒ do czasu kiedy krĂłl Sejong Wielki wprowadziĆ w XV wieku hangyl. JednakĆŒe wraz z wprowadzeniem hangyla nie zaprzestano nauczania starego systemu. Przed zaprojektowaniem hangyla prĂłbowano bezskutecznie wprowadzaÄ systemy Hyangchal (í„ì°° ; éæ), Gugyeol (ćŁèšŁ) i Idu (ìŽë ; ćèź).
Oficjalnie od 1949 roku hancha nie jest uĆŒywana w Korei PĂłĆnocnej. W Korei PoĆudniowej jest nadal w uĆŒyciu, jakkolwiek jej znaczenie maleje na korzyĆÄ hangyla.
edytuj Nauka
Hancha jest caĆy czas nauczana w szkoĆach Ćrednich w Korei PoĆudniowej w trakcie nieobowiÄ zkowych kursĂłw. Edukacja zaczyna siÄ na poziomie klasy 7 (w gimnazjum) i trwa aĆŒ do ukoĆczenia szkoĆy Ćredniej w klasie 12. W gimnazjum uczy siÄ 900 znakĂłw, kolejne 900 w szkole Ćredniej. Kolejnych znakĂłw naucza siÄ na uniwersytetach.
edytuj Wymowa
Wymowa znakĂłw hancha nie jest identyczna z ich chiĆskim odpowiednikiem. PrzykĆadowo, ć°ć· "druk, drukowanie" w dialekcie mandaryĆskim jÄzyka chiĆskiego wymawia siÄ yĂŹnshuÄ, zaĆ w jÄzyku koreaĆskim inswae (ìžì). 愳 ("kobieta") w mandaryĆskim to nÇ, w koreaĆskim nyeo (ë ) (w dialektach poĆudniowokoreaĆskich 愳 wymawia siÄ jako yeo (ìŹ), na poczÄ tku zdania, ze wzglÄdu na zanik poczÄ tkowego "n" poprzedzajÄ cego "i" lub "y"). W innych przypadkach wymowa jest ta sama. Inny przykĆad znaku majÄ cego zmienna wymowÄ jest éŸ ì© yong, ktĂłry jeĆli znak wystÄpuje nie na pozycji poczÄ tkowej, wymawiamy jako 룥 ryong.
edytuj SĆownictwo
PoniĆŒsza tabela przedstawia rĂłĆŒnice pomiÄdzy sĆowami koreaĆskimi a chiĆskimi
| Polski | ChiĆski | KoreaĆski (hancha) |
KoreaĆski (hangyl) |
|---|---|---|---|
| list | 俥 | ççŽ | ížì§ (pyeonji) |
| chusteczka | èçŽ | äŒçŽ | íŽì§ (hyuji) |
| prezent | èŽć | èłç© | ì ëŹŒ (seonmul) |
| rachunek | ćžłćź | ć€äž | ìžì (oesang) |
| stĂłĆ kuchenny | 逿Ą | éŁć | ìí (siktak) |
| czek | æŻç„š | æç„š | ìí (supyo) |
| wizytĂłwka | ćç lub ćç | ććŁ | ëȘ íš (myeongham) |
| pokojĂłwka | 愳ć | éŁæŻ | ìëȘš (singmo) |
| odwoĆaÄ, zakazaÄ | ćç· | äŒæą | íŽì§ (hyuji) |
| uczyÄ | ćžçż | 淄怫 | êł”ë¶ (gongbu) |
| bardzo | éćžž | 性端 | ëëš (daedan) |
| wiÄzieĆ | ćçŻ | ććŸ | ìë (sudo) |
Czasami sĆowa chiĆskie i koreaĆskie zbudowane sÄ z tych samych znakĂłw, ale ich kolejnoĆÄ jest zamieniona.
| Polski | ChiĆski | KoreaĆski (hancha) |
KoreaĆski (hangyl) |
|---|---|---|---|
| poĆudnie* | æŁć | ćæŁ | ì€ì (ojeong) |
| kompas | çŸ ç€é | ï€éç€ | ëìčšë° (nachimban) |
* KolejnoĆc taka jak w jÄzyku chiĆskim (jeong-o) jest takĆŒe czÄsto spotykana w jÄzyku koreaĆskim.
NiektĂłre sinokoreaĆskie sĆowa zaczerpniÄte zostaĆy z odczytania kun japoĆskich znakĂłw kanji.
| Polski | JapoĆski | KoreaĆski (hancha) |
KoreaĆski (hangyl) |
ChiĆska wymowa wyrazu koreaĆskiego |
ChiĆski |
|---|---|---|---|---|---|
| Aikido | ćæ°é | ćæ°Łé | í©êž°ë |
ćæ°Łé | ćæ°Łé |
| ai.ki.do |
hap.gi.do | he.qi.dao |
|||
| zbieraÄ, organizowaÄ | ç”ăżç«ăŠ |
ç”ç« | ìĄ°ëŠœ |
ç”ç« | ç”èŁ lub ç”ć |
| ku.mi.ta.te | jo.rip | zu.li |
|||
| wyprzedaĆŒ | 性ćŁČćșă |
ć€§èłŁćș | ëë§€ì¶ |
ć€§èłŁćș | 性æèłŁ |
| Ć.uri.da.shi | dae.mae.chul | da.mai.chu |
|||
| budynek | ć»șç© |
ć»șç© | ê±ŽëŹŒ |
ć»șç© | ć»șçŻç© lub ć»șç© |
| tate.mono | geon.mul | jian.wu |
|||
| szacowanie | èŠç©ăă |
èŠç© | êČŹì |
èŠç© | äŒ°çź |
| mi.tsu.mo.ri | gyeon.jeok | jian.ji |
|||
| akcje (gieĆdowe) | æ ȘćŒ |
æ ȘćŒ | ìŁŒì |
æ ȘćŒ | èĄä»œ |
| kabu.shiki | ju.sik | zhu.shi |
|||
| mecz | 詊ć |
詊ć | ìí© |
詊ć | æŻèłœ |
| shi.ai | si.hap | shi.he |
|||
| procedura, proces | æç¶ă |
æçș | ìì |
æçș | çšćș |
| te.tsuzu.ki | su.sok | shou.xu |
|||
edytuj Zobacz teĆŒ
- kanji - japoĆski odpowiednik hancha
edytuj Linki zewnÄtrzne
- Nauka znakĂłw hancha online (w jÄzyku angielskim)
Alfabetyczne: Arabskie âą Aramejskie âą Braille'a âą Cyrylica âą Dewanagari âą Etiopskie âą Fenickie âą GĆagolica âą Gockie âą Greckie âą GruziĆskie âą Hebrajskie âą ĆaciĆskie âą Moon âą Ogamiczne âą OrmiaĆskie âą Rowasz âą Runiczne âą Tifinagh
Sylabowe: Bopomofo âą Czirokeskie âą Dewanagari âą Gurmukhi âą Hangyl âą Hiragana âą Kanadyjskie âą Katakana âą LaotaĆskie âą Sojombo âą Tajskie âą Tamilskie âą TybetaĆskie
Obrazkowe: Hieroglify âą Pismo pierwotne
ChiĆskie: Pismo chiĆskie (tradycyjne i uproszczone) âą Hancha âą Kanji
Zobacz teĆŒ: Alfabet âą Systemy pisma CJK âą Alfabet flagowy âą Alfabet Morse'a
Powstanie pisma chiĆskiego âą Napisy na koĆciach wrĂłĆŒebnych âą Napisy na brÄ zach âą Pismo wielkopieczÄciowe âą Pismo maĆopieczÄciowe âą Pismo kancelaryjne âą Pismo trawiaste âą Pismo bieĆŒÄ ce âą Pismo wzorcowe âą NĂŒshu
W innych krajach
Wietnam âą Korea âą Japonia âą Liao (X-XIIw.) âą Jin (XII-XII w.) âą Xixia (XI-XIV w.)
WspĂłĆczesne odmiany
Pismo tradycyjne âą Pismo uproszczone
